کسائی که معمولا در تصمیم گیری موفق هستن، گزینه های پیشِ روی خود رو بررسی می کنن و با فکر انتخاب نشون میده؛ اما اگه گزینه ها مشخص نباشن یا هنوز وجود نداشته باشن چه؟ شاید لازم باشه تا درهنگام انتخاب مراحل یا محصولی نو، گزینه های جدیدی ایجاد کنین. وقتی گزینه های جانشین مشخص نیستن، باید روشای خلاقانه تری رو واسه رفع محدود کردنا به کار ببرین. در این نوشته می خواهیم با نکاتی واسه ایجاد خلاقیت در تصمیم گیری آشنا شیم.

خلاقیت-خلاقانه

 

بررسی معنی تصمیم گیری

بیشتر افراد نگاهی سیاه و سفید به تصمیما دارن؛ این انتخاب در سته یا اشتباه؟ در حالی که ترجیح بر اینه که انتخاب هامون رو به شکل طیفی از تصمیمای بهتر و بدتر درنظر بگیریم.

هدف، رسیدن به متعادل ترین انتخابه. مراحل انجام این کار به اهداف توجه داره و از اونا به عنوان معیاری واسه توضیح این موضوع که انتخاب پایانی باید چیجوری باشه، استفاده می کنه.

میشه گزینه هایی رو که اهداف پایه ای (بایدها) رو ارضا نمی کنن، حذف نمود و تنها گزینه هایی رو بررسی کرد که شامل چیزی که می خواهیم هستن (خواستها). این گزینه ها طبق ارزش نسبی شون وزن دهی می شن و با «بایدها» فرق دارن، چون که بایدا سیاه و سفید هستن.

خواستها در آزمایش این موضوع که کدوم ترکیب از راه حلا واسه انتخاب متعادل ترین گزینه مناسبه، کمی انعطاف ایجاد می کنن. این معیارها محرکای اصلی تصمیم گیری هستن، چون باعث می شن تا بر اهداف اصلی تصمیم گیری متمرکز بمونیم. بعضی وقتا گروه ها، اول بر گزینه ها یا راه حلا تمرکز می کنن که خطر هیجان زده شدن و توجه به جنبه های کم اهمیت تر مبحث دلخواه رو در بر داره.

جدا مباحثات درمورد اهداف یا مقاصد از راه حلای دلخواه، واسه افراد مفید و واسه گروه های تصمیم گیری ضروریه. صحبت با ذی نفعان درباره تعیین اهداف و معیارها عامل اصلی توافقه که روشی بسیار مطمئن تر از اعمال اجبارهای قانونیه.

چه زمانی خلاقیت رخ می ده؟

واسه ایجاد گزینه های جدید یا تصمیم گیری در زمانی که گزینه ها به آسونی قابل تصور نیستن، باید خارج از چارچوب فکر کرد. مثلا، درهنگام انتخاب فرایندی جدید، گزینه از پیش تعیین شده ای وجود نداره، بلکه مراحل باید از صفر ایجاد شه. واسه تصمیم گیری خلاق لازمه تا چند قدم بیشتر وردارین و به گزینه های بیشتر یا بهتری برسین.

جزئیات رو به چشم اندازتان اضافه کنین و گزینه هایی رو بررسی کنین که این جزئیات رو در بر می گیرن

هنگامی که تصمیم گرفته شد، چه شکلی داره؟ تصویری روشن تر از حس و حال اون ترسیم کنین. باید چه چیزایی رو ببینیم، ، ببوییم و لمس کنیم تا به این نتیجه برسیم که به هدف خود رسیده ایم؟ وقتی به هدف برسیم همکاران و مشتریان مون چی میگن؟ این حالتا رو تصور کنین و اونو با جزئیات ثبت کنین. شناخت جزئیاتِ نتایج، به ایجاد گزینه کمک می کنه.

مثالی از نوآوری در تصمیم گیری

گوزنا و خرگوشا، باغ من رو تخریب می کنن. پس می خواهیم: بهترین راه حل رو واسه محافظت از باغ در مقابل موجودات مزاحم انتخاب کنیم. هدف ما اینه: جلوگیری از ورود خرگوشا و گوزنا. در جلسه ی طوفان فکری به فهرستی خلاقانه از گزینه های جور واجور رسیدیم.

اما با تشریح جزئی تر اهداف، تفکر خلاقانه نتایج بهتری رو به دنبال داره. اگه می خواید افراد خارج از چارچوب فکر کنن، اول باید اون چارچوب رو بسازین، و این کاریه که مجموعه ای خوب از اهداف انجام می ده؛ پس ما درباره اهداف فرعی و جزئی تر طوفانی فکری به راه انداختیم، مثلا:

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   نوشیدنیای چربی سوز؛ طرز تهیه ۶ نوشیدنی موثر در کاهش وزن 

  • کمینه کردن هزینه؛
  • جلوگیری از آسیب رساندن به کودکان؛
  • جلوگیری از آسیب رسیدن به حیوانات خونگی؛
  • کاهش آسیبای وارده بر گله ها؛
  • حفظ سبزیجات بیشتر واسه خونواده؛
  • خونواده

  • حفظ زیبایی باغ؛
  • کاهش هزینه های جاری؛
  • ناراحت نکردن همسایها؛
  • کمینه کردن رنج گوزنا و خرگوشا.

حالا به جای اونکه بپرسیم: میشه چه راه حلایی رو واسه جلوگیری از ورود گوزنا و خرگوشا متصور شد؟ می تونیم به گزینه هایی فکر کنیم که هر کدوم از هدفای فرعی رو پوشش میدن. ممکنه بعضی گزینه ها احمقانه یا مثل گزینه های دیگر به نظر برسن، اما با این کار فهرست گزینه های ممکن طولانی تر می شه.

واسه ایجاد طوفان فکری درباره هر هدف فرعی، از خود بپرسید که می تونین چه راه حلایی رو واسه جلوگیری از ورود گوزنا و خرگوشا متصور شید که با این وجود کم هزینه باشه؟ چه روشایی مانع از آسیب رسیدن به حیوانات خونگی و افراد می شه؟ و سؤالاتی مثل این.

زمانی که راه حلای متنوعی بر اثر طوفان فکری درمورد اهداف جزئی تر به دست بیاد، تواناییا هم زیاد می شه.

در این مورد، ممکنه که بخوایم تا دسته ای از گزینه های عملی رو انتخاب کنیم. با وزن دهی به اهداف و نمره دهی از ۱ تا ۱۰ به اونا طبق اهمیت، می تونیم بررسی کنیم که کدوم ترکیب از گزینه ها، بیشترین امتیاز رو واسه رسیدن به اهداف به خود اختصاص می ده و می تونیم ترکیبی از راه حلای کوتاه مدت و بلندمدت رو به کار بگیریم.

درحالی که قبلا انتخابای کمتری واسه رسیدن به اهداف مون داشتیم حالا انتخابای بسیاری پیشِ رو داریم. با کمک اهداف فرعی تونستید ترکیبی از گزینه های کوتاه مدت و بلندمدت رو شناسایی کنیم: خرید سرگین شیر از باغ وحش، استفاده از امواج فراصوت واسه ترسوندن گوزنا و به کار بردن ادرار گرگ وحشی در مرزا! در بلندمدت می تونیم از ترکیب فنس، حصاری از جنس گیاهان، تغییرِ جای، نوع سبزیجات و روشنایی بهره ببریم.

نکات دیگر

هنگامی که گزینه ها محدوده یا گزینه از پیش تعیین شده ای وجود نداره، ممکنه که استفاده از روشای خلاقانه واسه تصمیم گیری باعث نتایجی فوق العاده شن. یکی دیگر از روشای خلاقانه واسه شناسایی گزینه های جانشین، استفاده از «مخالف » است. به شکست فکر کنین؛ چیجوری می تونین شرایط رو بدتر کنین؟ چه جوری ممکنه که گوزنا رو به باغ جذب کنین؟

متضادها می تونن باعث ایجاد ایده های جدید شن. شاید کسی بتونه گیاهی بکارد که باعث جذب گوزنا به مزرعه ای دور از خونه شه. روش دیگر «ساختن» است؛ به آخرین پیشنهادی که شنیدین، عنصری اضافه کنین. این روش باعث ایجاد خلاقیت و کار گروهی می شه. بکوشید تا خودتون موضوع باشین؛ خودتون رو به جای موضوع بحث تصور کنین. چی شرایط شما رو بهتر می کرد؟ وانمود کنین که گوزن هستین و ببینین چی شما رو می ترسوند؟ درباره رفتار گوزنا هنگام روبرو شدن با مشکلات مختلف تحقیق کنین.

هنگامی که هیچ گزینه آماده ای وجود نداره، تصمیم گیری خلاقانه راهی به جلو جفت و جور می کنه. این کار روش خلاقانه ای واسه شفاف اندیشیدن در دنیایی پیچیدهه.



دسته‌ها: آموزشی